Bad of douche? Alles over ligbaden, vrijstaande baden en combinaties

Bad of douche: zo maak je de keuze

Of je voor een bad of een douche kiest, hangt af van drie dingen: hoe je de badkamer gebruikt, hoeveel plek er is en wie hem gebruikt. Op verbruik, snelheid en gemak scoort een douche beter, een bad op ontspanning en bij het wassen van kleine kinderen. In veel Nederlandse badkamers hoef je niet eens te kiezen, want met een ligbad met een douche erboven heb je beide op de ruimte van één. Kijk bij de bad-douchecombinatie hoe zo'n opstelling eruit kan zien.

Kijk ook een paar jaar vooruit. Hoe ouder je wordt, hoe lastiger het is om over een badrand van ruim een halve meter te stappen, en een douche zonder drempel is dan veiliger. Moet het bestaande bad eruit, lees dan bij je bad vervangen door een inloopdouche hoe dat in zijn werk gaat. Wil je juist een bad waar nu een douche zit? Dan heb je een wand van minstens anderhalve meter lang nodig en een afvoer die op de juiste plek uitkomt.

Wat een bad kost aan water en energie

Milieu Centraal rekent voor een gemiddeld bad met zo'n 140 liter water, bijna vier keer zoveel water en energie als vijf minuten douchen. Voor een gemiddelde douchebeurt van 7,4 minuten is ongeveer 55 liter warm water nodig. Met een cv-ketel en de prijzen van september 2026 kost een bad je zo ruim 1,10 euro. Voor een douchebeurt van zeven en een half minuut betaal je ongeveer 54 cent. Wat het bij jou kost, met je eigen douchekop, toestel en douchetijd, bereken je met de rekenhulp voor wat een douchebeurt kost.

Ga je een paar keer per week in bad, dan zie je dat terug op de energierekening. Neem je maar af en toe een bad, dan merk je er weinig van. Ook lang douchen kan in de buurt komen. Een regendouche zonder begrenzer verbruikt per minuut bijna twee keer zoveel water als een gewone handdouche, zodat je na een kwartier al boven een bad uitkomt. In alles over douchen lees je hoelang en hoe vaak mensen douchen en wat dat scheelt.

Onder de douche bespaar je met een waterbesparende douchekop en een douche-wtw die warmte terugwint uit het douchewater. Voor een bad heeft zo'n warmteterugwinning geen zin, want het badwater loopt pas weg als het al is afgekoeld. Isoleer daar liever de kuip wanneer je hem inbouwt, zodat het water langer warm blijft en je minder heet water hoeft bij te vullen.

Soorten baden: inbouw, vrijstaand, half vrijstaand, hoekbad en zitbad

In de meeste Nederlandse badkamers staat een inbouwbad: een rechthoekig ligbad tegen twee of drie muren, met een betegelde ombouw aan de voorkant. Zo'n bad past in een nis, gaat goed samen met een douche erboven en plaats je het makkelijkst. Een vrijstaand bad heeft een afgewerkte buitenkant en staat los in de ruimte. Het heeft rondom plek nodig en een afvoer die precies onder het bad uit de vloer komt. Een half vrijstaand bad zet je met één rechte kant tegen de muur, zodat je de uitstraling van vrijstaand hebt met minder ruimte.

In een vierkante badkamer past een hoekbad, al vraagt het veel water en douche je er lastig in. Past er geen ligbad, dan is een zitbad van meestal zo'n 100 tot 120 centimeter lang een uitkomst. Je zit er rechtop in, en voor kinderen is het ruim genoeg. Bij een duobad zit de afvoer in het midden en zijn beide ruggen schuin, zodat je er met zijn tweeën in kunt liggen. Zoek je de maten per soort en de ruimte die je ernaast nodig hebt, kijk dan bij de afmetingen van een ligbad.

Acryl, staal, gietijzer of solid surface

Van het materiaal hangt af hoe het bad aanvoelt, hoelang het water warm blijft en wat je er later nog aan kunt repareren. Acryl komt het meest voor: het is licht, voelt warm aan en is in veel vormen verkrijgbaar. Wel geeft een acryl bad iets mee, dus het moet goed ondersteund worden. Geëmailleerd staal is harder en minder gevoelig voor krassen, maar het koelt sneller af en klinkt hol. Isolatie en een geluidsband langs de rand verhelpen dat grotendeels.

Klassieke baden op pootjes zijn meestal van gietijzer, dat zwaar is, de warmte lang vasthoudt en jarenlang meegaat. Solid surface is een mengsel van mineralen en kunsthars en geeft een matte, steenachtige uitstraling; zulke baden zijn vaak vrijstaand. Is een bad van emaille of acryl versleten, dan is vervangen niet altijd nodig. Je kunt het ook verven, repareren of laten emailleren, zoals beschreven bij je badkuip opknappen.

Lees bij elk materiaal de montagehandleiding al voor de aankoop. Je ziet daarin hoe het bad ondersteund moet worden en wat de fabrikant voorschrijft voor de afvoer en de kit. Staat een bad niet goed, dan buigt het door, laat de kitvoeg los of ontstaan er haarscheurtjes rond de afvoer. Dat geldt voor acryl net zo goed als voor staal of steen.

De maten en de inhoud van een ligbad

Gewone ligbaden zijn 150 tot 190 centimeter lang en 70 tot 90 centimeter breed. In veel bestaande badkamers vind je de klassieke maat van 170 bij 75. Ben je langer of douche je ook in het bad, dan is 180 bij 80 een gangbare maat. De meeste baden zijn binnenin 40 tot 45 centimeter diep, en op poten zit de rand iets hoger dan een halve meter boven de vloer. Stem de lengte af op je lichaamslengte en ga in de winkel even in het bad liggen.

Met de 140 liter van Milieu Centraal wordt bedoeld wat er gemiddeld in een bad gaat terwijl iemand erin ligt. Hoeveel water het lege bad bevat voordat het via de overloop wegloopt, lees je op het productblad, en dat verschilt per maat en vorm. Voor de inhoud van een bad van 180x80 is er geen vast getal. Die hangt af van de diepte, de vorm van de rug en de hoogte van de overloop, maar ga uit van duidelijk meer dan het gemiddelde. Wil je het exact weten, noteer dan de stand van de watermeter voor en na het vullen. Wat een boiler moet leveren en hoe snel je kraan zo'n bad vult, komt aan bod bij een badkraan vervangen.

Douchen in bad zonder natte vloer

Douche je in bad, dan moet je iets met het spatwater. Het meeste water blijft binnen met een glazen badwand aan de kant van de douchekop. Een draaibare of vouwbare wand klap je opzij als je de kinderen in bad wast, en het goedkoopst is een douchegordijn. Welke oplossing het ook wordt, achter het bad moet de wand tot boven de douchekop waterdicht zijn. Bij nieuwbouw eist het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) bij een bad of douche al een waterafstotende wand van 2,1 meter hoog over minstens 3 meter lengte. Gebruik dat in een bestaande badkamer met een douche boven het bad ook als ondergrens.

Als kraan kies je een badkraan met omstel, die het water van de uitloop omleidt naar de handdouche of een regendouche. Hij sluit op dezelfde manier op de muur aan als een douchekraan. Boven een bad doe je er goed aan een thermostaat met blokkering op 38 graden te nemen. Het vervangen van een thermostaatkraan staat bij de douchekraan of thermostaatkraan vervangen. Wil je er ook een regendouche boven, kijk dan bij een regendouche installeren. Voor lampen en stopcontacten rond een bad gelden strenge regels voor natte zones, dus laat een installateur daar nieuwe aansluitingen maken.

Een bad plaatsen of vervangen

Voor een nieuw bad ben je een of twee dagen bezig. Het bad komt op poten of een drager, daarna sluit je de afvoer aan en test je die. Dan volgen de ombouw met een luik en het tegelwerk, en de kitvoeg zet je als laatste terwijl het bad vol water staat. De stappen staan een voor een beschreven bij een ligbad inbouwen. Volgens een prijspeiling van een offerteplatform uit april 2026 kost een ligbad 700 tot 1.500 euro, met montage, materiaal en btw. De prijs komt hoger uit als er eerst een oud bad uit moet of als de afvoer verlegd wordt.

Een vrijstaand bad voert af via de vloer, en die plek moet precies goed zijn. Vaak moet de vloer in een bestaande badkamer daarvoor open. Deel je de hele badkamer opnieuw in, zet het bad dan ook naast de alternatieven, zoals een inloopdouche maken of een douchecabine of douchebak plaatsen. Voor de prijs van een cabine inclusief plaatsen kijk je bij de kosten van een douchecabine.

Onderhoud en reparatie: kraan, knop, afvoer en kit

De meeste problemen met een bad los je zelf op met een kleine reparatie. Druppelt de badkraan of mengt hij niet meer goed, dan repareer of vervang je hem op dezelfde manier als een douchekraan. Een opbouwkraan zit op twee aansluitingen met 15 centimeter hart op hart, warm links en koud rechts. Als de knop op de overloop doordraait of de plug niet meer omhoogkomt, vervang je de knop of de kabelbediening. Dat staat beschreven bij de draaiknop van je badoverloop vervangen.

Een bad dat traag leegloopt of eronder lekt, vraagt om een controle van de plug, het putje en de sifon. Het vervangen van die onderdelen, en waarom een luik in de ombouw zo'n verschil maakt, staat bij de afvoer van je bad vervangen. Kijk elk jaar even naar de kitvoeg langs de badrand. Laat de kit los of zit hij vol zwarte puntjes, vervang hem dan terwijl het bad vol water staat. Zo scheurt de nieuwe voeg niet wanneer het bad zakt. Oude kit kan in een huis van voor 1994 asbest bevatten, dus laat hem bij twijfel onderzoeken voordat je hem wegsnijdt.

Veilig in en uit bad, ook als je ouder wordt

Het gaat vooral mis bij het in- en uitstappen. Een hoge rand met een natte, gladde bodem is een slechte combinatie, zeker voor ouderen. VeiligheidNL geeft in zijn folder over valpreventie twee oplossingen: speciale steunen op de badrand uit de bouwmarkt, of het bad vervangen door een inloopdouche. Antisliptegels of antislipstickers in het bad en op de vloer helpen ook. Hetzelfde geldt voor een handgreep die in de muur is geschroefd en een douchezitje om je af te drogen. De badkamerdeur moet verder van buitenaf open kunnen, zodat iemand je kan helpen als je valt.

Met kinderen gaat het om de temperatuur en om toezicht. Dankzij een thermostaatkraan met een blokkering op 38 graden wordt het water niet per ongeluk te heet. Draai de knop na gebruik wel weer terug naar 38. Blijf altijd bij een kind in bad, ook als de telefoon gaat of je even een handdoek wilt pakken.

Een bad in een huurwoning

Huur je, dan heb je voor elke aanpassing van de badkamer toestemming van de verhuurder nodig. Dat geldt ook als je alleen het bad door een douche wilt vervangen. Je verhuurder moet binnen 8 weken op je verzoek reageren. Weigeren mag alleen als de woning door de verandering slechter verhuurbaar wordt of minder waard. Zegt de verhuurder nee, dan kun je naar de rechter stappen, die beoordeelt of je verzoek redelijk is.

Kleine dingen die je zonder veel kosten weer ongedaan maakt, vallen hier niet onder. Voorbeelden zijn een badwand of een handgreep die je later weghaalt, waarna je de gaatjes dichtmaakt. Maak je grotere plannen, zet de afspraken dan op papier. Leg daarin ook vast wie het bad of de douche onderhoudt en of je bij vertrek de oude situatie moet herstellen. In een appartement overleg je ook met de VvE als de afvoer verlegd moet worden, want de standleiding is meestal gemeenschappelijk.