Schimmel in de badkamer verwijderen en voorkomen dat het terugkomt

Waarom er schimmel in je badkamer groeit

In de lucht zweven overal schimmelsporen. Groeien doen ze pas op een plek die vaak en lang vochtig blijft. Een badkamer heeft daar veel van: de kit in de douchehoek, de voegen onderaan de wand, het plafond boven de douche en de kitrand van het raam. Na iedere douchebeurt slaat waterdamp neer op alles wat kouder is dan de lucht, en de zeepresten op tegels en kit dienen als voedsel.

De GGD-richtlijn over schimmel- en vochtproblemen van het RIVM stelt dat die problemen vooral voorkomen in woningen van voor 1992. Douchen, ventileren en stoken spelen daarbij volgens de richtlijn een grote rol. Een oudere badkamer met een zwakke afzuiging en een koud plafond is dus de typische plek.

Bij schimmel verwijderen heb je daarom altijd twee taken: de plekken weghalen en voorkomen dat ze terugkeren. Doe je alleen het eerste, dan sta je over een paar weken opnieuw te poetsen. In de rest van het huis werkt het net zo: nat schoonmaken, een toegelaten middel gebruiken en daarna het vocht aanpakken. Bij vocht en condens in huis lees je waar dat vocht vandaan komt.

Eerst kijken: schimmel, vuil of een bacterie

Lang niet alles wat zwart, grijs of roze is, is ook schimmel. Een grijze waas op tegels en kit is meestal zeepkalk, een mengsel van zeepresten en kalk dat je met allesreiniger en wat azijn verwijdert. Zwarte puntjes die blijven zitten als je veegt, zijn wel schimmel. Roze, rode of oranje slijm in de douchehoek is meestal een bacterie die van zeepresten leeft. Die was je weg met een sopje, zoals je leest bij roze en oranje aanslag in de douche.

Zwarte schimmel klinkt eng, maar voor je gezondheid is hij niet gevaarlijker dan schimmel van een andere kleur. Het gaat erom hoeveel er is en hoelang je eraan wordt blootgesteld. Volgens de GGD-richtlijn verhogen vocht en schimmel in huis het risico op astma, luchtwegklachten en luchtweginfecties. Bij is schimmel gevaarlijk lees je welke klachten daarbij horen en wie extra kwetsbaar is.

Let ook op de ondergrond. Op gladde tegels en glas zit schimmel aan de oppervlakte en krijg je hem makkelijk weg. In kit, cementvoegen, stucwerk en hout groeit hij met fijne draden het materiaal in, en daar hangt het van de ondergrond af of schoonmaken volstaat of dat je moet vervangen.

Schimmel verwijderen per plek in de badkamer

Het vaakst zit schimmel in de douche in de kit en de voegen onderaan de wand. Blijft kit na twee behandelingen zwart, dan zit de schimmel in de siliconen en helpt alleen vervangen. Wanneer vervangen nodig is, lees je bij schimmel in de kitrand. De oude kit verwijder je zoals uitgelegd bij kit verwijderen. Cementvoegen zijn poreus en vragen om een borstel, een schimmelbestrijder en geduld. De aanpak voor de douchehoek, de voegen en het gordijn vind je bij schimmel in de douche.

Op het plafond werk je boven je hoofd, dus breng je het middel op met een spons in plaats van te spuiten. Een wit plafond verdraagt een middel met chloor. Op gekleurde verf, of als je minder damp boven je hoofd wilt, neem je een chloorvrij middel. De werkwijze lees je bij schimmel op het badkamerplafond. Is het plafond daarna schoon en droog, dan remt een laag schimmelwerende verf nieuwe groei af.

Hout, zoals een kozijn, een deur of een plint, krijgt een chloorvrij middel en een controle op houtrot, want hout dat zacht aanvoelt, is al langer nat. De uitwerking staat bij schimmel op hout verwijderen. Heb je zwarte plekken op tegels en muren, of voegen die zo zwart blijven dat je ze beter uitkrabt en opnieuw voegt? Lees dan de gids over zwarte schimmel in de badkamer.

Welk middel je gebruikt en wat oma's middeltjes doen

Om schimmel weg te halen, gebruik je een middel dat als schimmelbestrijder is toegelaten. Er zijn middelen met chloor, die snel werken en op tegels, glas en kit bleken, en middelen zonder chloor, die zachter zijn voor gekleurde verf, hout en gekleurde voegen. Bij antischimmelmiddelen voor de badkamer lees je hoe je kiest en waarop je let.

Wie een natuurlijk middel tegen schimmel in de badkamer zoekt, denkt al gauw aan azijn, soda en baking soda. Daarmee maak je schoon, want azijn lost kalk en zeepkalk op en soda verwijdert vet en zeep, zodat de schimmel zijn voedsel kwijtraakt. Toegelaten als schimmelbestrijder zijn ze niet, en Milieu Centraal raadt zelfgemaakte mengsels met soda, bleek of chloor af, omdat de verhoudingen vaak niet kloppen. Bij schimmel verwijderen met huismiddeltjes lees je wat ze wel en niet kunnen.

Op natuursteen gebruik je geen azijn, en op cementvoegen alleen plaatselijk, verdund en kort, omdat het zuur ze aantast. Wat je ook gebruikt: één middel tegelijk, met water ertussen.

Veilig werken met chloor, handschoenen en frisse lucht

Van alle middelen tegen schimmel is chloor het bekendst, en het is ook het middel waarmee je het voorzichtigst moet zijn. Lees dus steeds het etiket en gebruik nooit meer dan één middel tegelijk.

Werk altijd nat, want droog borstelen of schuren blaast sporen de lucht in. Zet de afzuiging aan en het raam open, trek handschoenen aan en zet een veiligheidsbril op als je boven je hoofd werkt. Houd kinderen en huisdieren uit de badkamer tot alles is afgespoeld, en zet de fles daarna hoog of achter slot.

Heb je astma, een allergie of gevoelige luchtwegen, of heeft iemand in huis een sterk verminderde afweer, laat het schoonmaken dan aan een ander over. Blijf zelf uit de ruimte tot alles droog is. Word je na het schoonmaken benauwd en gaat dat niet snel over, bel dan de huisarts of de huisartsenpost.

Wanneer schimmel te groot is om zelf te doen

Kleine plekken, zoals puntjes in de kit of een vlek ter grootte van een hand in een hoek van het plafond, verwijder je zelf. Hoe sneller je dat doet, hoe kleiner het werk. Een officiële grens in vierkante meters is er niet, maar duidelijke signalen laten zien wanneer het geen schoonmaakwerk meer is. In deze gevallen laat je het weghalen en het zoeken naar de oorzaak over aan een specialist.

• De schimmel bedekt een groot deel van een wand of het plafond.
• Hij is binnen een paar weken na het schoonmaken terug.
• Hij zit in materiaal dat vochtig blijft, zoals gipsplaat, behang of hout.
• Er hangt een muffe geur zonder dat je de bron ziet.
• Je vindt op meerdere plekken in huis schimmel en kent de oorzaak niet, en ook Milieu Centraal raadt dan deskundige hulp aan.

Huur je, dan moet de verhuurder in actie komen als de schimmel ontstaat door een gebrek aan de woning, zoals een lekkage of een slecht werkende ventilatie. Meld het schriftelijk en geef hem zes weken om het te verhelpen. De Huurcommissie rekent ernstige schimmel tot de ernstige gebreken, waarvoor zij de huur tijdelijk kan verlagen.

De oorzaak aanpakken met ventilatie en warmte

Vrijwel alle schimmel in de badkamer ontstaat door vocht dat niet weg kan. Het Besluit bouwwerken leefomgeving eist voor een badkamer een ventilatievoorziening van minstens 14 dm³ per seconde, ongeveer 50 kubieke meter per uur, die rechtstreeks naar buiten afvoert. Die ventilatie moet juist te veel waterdamp en schimmel voorkomen. Met de ventilatiecalculator reken je uit of jouw afzuiging dat haalt.

Zet de afzuiging tijdens het douchen op de hoogste stand en laat hem nadraaien tot de spiegel weer helder is. Houd minstens 1,5 centimeter ruimte onder de deur vrij, zodat er droge lucht binnen kan komen, en maak de ventielen minstens één keer per jaar schoon. Wil je luchten na het douchen, zet het raam dan hooguit tien minuten open. Bij ventilatie in de badkamer lees je hoe je een zwakke afzuiging verbetert.

Ook warmte speelt mee. In een koude badkamer vormt zich meer condens op wanden en plafond, en hij droogt slechter, dus laat de radiator in de winter aan. Keert de schimmel telkens terug in dezelfde hoek, dan zit daar vaak een koudebrug, een plek in de constructie waar de kou van buiten doorheen komt. Laat die door een vakman bekijken.

Voorkomen dat de schimmel terugkomt

Het echte werk begint na het schoonmaken, en dat draait om gewoontes. Trek na het douchen de wanden en de vloer droog, ga met een doek langs de kitranden en spoel zeep en shampoo weg. Maak de badkamer wekelijks schoon met allesreiniger, zodat schimmel geen voedsel vindt. Hang geen was te drogen in de badkamer en hang handdoeken uitgevouwen op.

Controleer of het helpt. Met een vochtmeter zie je hoe vochtig het is, en een luchtvochtigheid van 40 tot 60 procent is goed. Gaat de meter na het douchen omhoog en daalt hij daarna snel weer, dan doet de afzuiging wat hij moet doen. Bij schimmel in de badkamer voorkomen staan alle gewoontes op een rij, ook voor een badkamer zonder raam.

Knap je de badkamer op, dan verklein je de kans op schimmel nog meer met sanitairkit met een schimmelwerend middel, schimmelwerende verf op het plafond en een afzuiging met vochtsensor. Het blijven hulpmiddelen die ventilatie niet vervangen, want zonder droge lucht wordt ook de beste kit vroeg of laat zwart.

Schimmel, kalk en vuil hangen samen

Op kalk en vuil hecht schimmel zich sneller, dus een badkamer met een grijze waas op tegels en voegen schimmelt eerder dan een schone. Pak je de schimmel aan, neem de kalk dan ook mee; hoe je kalk in de badkamer verwijdert, lees je in een apart overzicht. Doe dat na elkaar en nooit tegelijk, omdat het zure middel tegen kalk en de chloor tegen schimmel niet met elkaar in aanraking mogen komen. Spoel er dus grondig tussendoor met water.

Bij voegen schoonmaken vind je wat je doet met voegen die grauw of zwart zijn geworden. Bij de douche en de tegels schoonmaken lees je meer over de glazen wand, de kranen en de tegels. Het toilet heeft dezelfde problemen in het klein, zoals een roze rand op de waterlijn en zwarte puntjes rond de voet van de pot. Bij het toilet schoonmaken lees je hoe je dat aanpakt.