Mozaïek tegelen: zo zet je matjes strak en recht
Op een vlakke muur gaat mozaïek tegelen goed, als je de matjes vanaf een waterpaslijn zet. Gebruik een fijne lijmkam van 3 of 4 mm en een flexibele tegellijm, in wit bij glasmozaïek. Breng telkens maar een klein vlak lijm aan en duw de matjes aan met een plankje. De naad tussen twee matjes maak je net zo breed als de voegen erin. Verwijder lijm uit de voegen terwijl hij nog zacht is. Op de wand voeg je na 4 tot 8 uur, op de vloer na ongeveer een dag.
Dit heb je nodig
- Hoe lang het duurt
- Een dag mozaïek zetten, een nacht laten uitharden en de volgende dag voegen
- Hoe moeilijk het is
- Goed zelf te doen als je rustig werkt; glasmozaïek en een douchevloer vragen meer precisie
- Wat het kost
- Een paar tientjes aan lijm, primer en voegmiddel, exclusief het mozaïek zelf
Gereedschap
- Een lijmkam met een vertanding van 3 of 4 mm, en 6 mm voor grotere mozaïek op de vloer
- Een plakspaan en een rubberen aandrukplankje of voegspaan
- Een waterpas of kruislijnlaser en een lange rei
- Een scherp breekmes of schaar voor het net
- Een mozaïektang of tegelknipper
- Een emmer, een mixer op de boormachine en een spons
- Een tandenstoker of kleine schroevendraaier om voegen vrij te maken
Materiaal
- Mozaïekmatjes, plus wat extra voor snijwerk en reserve
- Flexibele tegellijm (C2), wit voor glasmozaïek en lichte natuursteen
- Een primer die past bij de ondergrond
- Voegmiddel voor smalle voegen, voor de douchevloer bij voorkeur epoxyvoeg
- Sanitairkit voor de binnenhoeken en aansluitingen
- Eventueel hoekprofielen voor buitenhoeken
Zo zet je mozaïek stap voor stap
De stappen gaan over mozaïek op een wand. Een vloer pak je op dezelfde manier aan, alleen start je dan bij de put of in de hoek die het verst van de deur af ligt.
Stap 1 Maak de muur vlak, schoon en droog
Houd een lange rei tegen de muur, werk bulten en kuilen weg en strijk voor met de primer die bij de ondergrond hoort. In de douche komt eerst de waterdichting. Omdat mozaïek elke oneffenheid volgt, komt alles wat je hier overslaat later terug in beeld.
Stap 2 Zet een rechte startlijn uit en pas de matjes droog
Zet een horizontale lijn uit op de hoogte van de eerste hele rij en schroef daaronder een lat als steun. Leg de matjes zonder lijm neer, zodat je ziet waar de snijrijen uitkomen. Verdeel het snijwerk over beide kanten.
Stap 3 Maak de lijm aan en zet een klein vlak op
Maak de lijm aan met zoveel water als de zak voorschrijft, laat hem even rijpen en roer nog eens door. Breng met de gladde kant van de spaan eerst een dun laagje aan en kam dat daarna met de fijne vertanding. Werk per vierkante meter of minder. Tik met je vinger op de lijm: blijft er niets aan plakken, dan heeft hij een huid gekregen en schraap je hem weg.
Stap 4 Druk de matjes in de lijm en houd de voegen gelijk
Plaats het eerste matje tegen de lat en duw het overal even hard aan met een rubberen plankje. Maak de naad naar het volgende matje net zo breed als de voegen in het matje, anders verschijnt er straks een raster van blokken. Leg om de paar rijen de waterpas erop en schuif bij terwijl de lijm nog zacht is.
Stap 5 Haal lijm uit de voegen terwijl hij zacht is
Komt er lijm tussen de steentjes omhoog, verwijder die dan direct met een tandenstoker of een kleine schroevendraaier. Is de lijm in de voegen eenmaal hard, dan krijg je hem er nauwelijks nog uit en houd je te weinig diepte over voor het voegmiddel. Veeg de voorkant schoon met een vochtige spons.
Stap 6 Snijd en pas de randen, hoeken en uitsparingen
De onderste rij en de randen vul je met gesneden stukken matje. Bij kranen en leidingen pas je losse steentjes in. In binnenhoeken blijft een smalle naad open voor kit, en buitenhoeken krijgen een profiel of steentjes die elkaar overlappen.
Stap 7 Trek het papier of de folie eraf
Zit er papier op de voorkant van de matjes, maak het dan nat zodra de lijm de steentjes vasthoudt. Dat moet binnen de correctietijd van het technische blad, bij veel lijmen een kwartier tot drie kwartier. Wacht een paar minuten en trek het papier dan schuin naar beneden los. Verschoven steentjes duw je meteen terug.
Stap 8 Laat de lijm uitharden en voeg daarna
Op de wand heeft de lijm 4 tot 8 uur nodig en op de vloer ongeveer een dag, tenzij de zak anders aangeeft. Breng het voegmiddel schuin over de matjes aan en was de steentjes schoon. De binnenhoeken kit je na het drogen van de voeg.
Rekenhulp
Tegels berekenen voor je badkamer, inclusief snijverlies, lijm en voeg
Waar deze rekenhulp op rekent
- Snijverlies is een vuistregel, geen norm: ongeveer 10 procent bij recht of halfsteens leggen, 15 procent diagonaal en 20 procent in visgraat. Bij veel hoeken, nissen of grote tegels in een kleine ruimte neem je meer.
- Het lijmverbruik komt uit het technische blad van een flexibele tegellijm, op een gladde ondergrond: 1,6 kg/m² met een kam van 6 mm, 2,2 met 8 mm, 2,6 met 10 mm en 4,1 met de grove vertanding voor grote vloertegels. Een oneffen ondergrond, of ook de achterkant van de tegel insmeren, kost meer lijm.
- Het voegmiddel rekenen we met (tegellengte + tegelbreedte) / (tegellengte × tegelbreedte) × voegbreedte × voegdiepte × 1,8, alles in millimeters, plus 10 procent verlies. Als voegdiepte nemen we de dikte van de tegel.
- Koop alle tegels uit dezelfde productiepartij en houd een paar tegels achter voor latere reparaties.
Gecontroleerd tegen: ARDEX X 77: productgegevens (MICROTEC-flexlijm, C2 TE S1) (ARDEX); weber.color perfect: productinformatieblad flexibel voegmiddel (Weber Beamix (Saint-Gobain)); ARDEX FK NIEUW: productgegevens (cementvoeg voor voegbreedtes 2-12 mm) (ARDEX); Ultracolor Plus: technische fiche (Nederland) (Mapei); Technisch productblad Wandtegels geglazuurd (W2022-02) (Mosa).
Peildatum van de getallen: oktober 2026.
Mozaïek op net, papier of folie: wat je in huis haalt
Mozaïek tegelen verloopt grotendeels als ieder ander tegelwerk. De basis, van ondergrond tot voegen, vind je in het overzicht over tegelen in de badkamer. Wat anders is, zijn de matjes. Je koopt mozaïek vrijwel altijd als matjes van ongeveer 30 bij 30 centimeter, waarop steentjes van 1 tot 5 centimeter al op de juiste afstand liggen. De manier waarop die steentjes bij elkaar blijven, bepaalt hoe je ze zet.
Ook het materiaal speelt mee. Door glasmozaïek heen zie je de lijm, omdat glas doorschijnend is. Keramisch en porselein mozaïek gedragen zich als gewone tegels in het klein. Natuursteen mozaïek weegt meer en kan soms verkleuren door lijm en vocht. Lees daarom op de doos welke lijm de leverancier voorschrijft.
Een volledige badkamer in mozaïek is niet nodig. Met een nis, de achterwand van de douche of een strook achter de wastafel bereik je al veel. De overige wanden kunnen dan in grote tegels, in microcement of met wandpanelen. Zo bespaar je snijwerk en vierkante meters voeg.
| Uitvoering | Hoe je het zet | Let op |
|---|---|---|
| Net op de achterkant | met het net in de lijm drukken | net mag niet door de voegen heen te zien zijn |
| Papier op de voorkant | met de papierkant naar je toe in de lijm drukken | papier na het aantrekken nat maken en aftrekken |
| Folie op de voorkant | net als papier, met de folie naar je toe | folie pas aftrekken als de lijm de steentjes vasthoudt |
| Steentjes aan elkaar met kunststof puntjes | als een matje met net zetten | de puntjes vullen een deel van de voeg, dus druk goed aan |
De muur vlak maken voordat je mozaïek zet
Een kleine oneffenheid verdwijnt bij grote tegels nog in het lijmbed. Onder mozaïek is dat bed maar een paar millimeter dik, en ieder steentje volgt de muur. Een bult of kuil die in een geschilderde muur nooit opviel, verandert in mozaïek in een golf die je in strijklicht meteen ziet. De muur egaliseren voor het tegelen is bij mozaïek dus geen extraatje, maar een vaste stap.
Houd een lange rei of waterpas in verschillende richtingen tegen de muur en kijk waar er licht onderdoor schijnt. Bulten in stucwerk schuur je weg, en kuilen en gaten vul je met een reparatiemortel. Staat de hele muur scheef of golft hij, laat hem dan uitvlakken of plaats er een tegelplaat tegen. Daarna strijk je voor. Zuigende ondergronden zoals gips, gipsplaat of cellenbeton krijgen een primer die het zuigen afremt, en oude tegels een hechtprimer voor gladde ondergronden.
In de douche hoort er nog een laag bij, namelijk een waterdichting onder de lijm met afdichtband in de hoeken. Een gangbare vloeibare afdichting breng je in minstens twee lagen aan. Volgens het technische blad kun je er na ongeveer twee uur op tegelen, al vragen andere systemen meer tijd. Wil je een muur tegelen met gewone wandtegels, dan volg je dezelfde volgorde; zie wandtegels zetten in de badkamer.
Welke lijm en welke lijmkam je voor mozaïek gebruikt
Kies een flexibele cementlijm van klasse C2, met op de zak bijvoorbeeld de code C2 TE S1. Daarin staat de T voor minder afglijden op de wand, de E voor een verlengde open tijd en S1 voor een lijm die wat kan meebewegen. Bij glasmozaïek en lichte natuursteen neem je die lijm in wit. Grijze lijm schemert namelijk door glas heen en kan lichte steen laten verkleuren.
Voor mozaïek gebruik je een fijnere lijmkam dan voor gewone tegels. Met een te grove vertanding komt de lijm tussen de steentjes omhoog en blijft er geen plek over voor voegmiddel. Een te fijne vertanding laat holle plekken achter, waar later een steentje loskomt. Bij glasmozaïek kam je in één richting en maak je de ribbels met de gladde kant van de spaan wat platter. Doe je dat niet, dan zie je ze straks door het glas.
Van de vertanding hangt ook af hoeveel lijm je verbruikt. Het technische blad van een gangbare flexlijm noemt ongeveer 1 kilo per vierkante meter bij een kam van 3 mm, en 1,6 kilo bij 6 mm. Op een ander blad staat 1,2 kilo per vierkante meter voor elke millimeter lijmlaag. Met de rekenhulp voor tegellijm per m² bereken je hoeveel zakken jouw wand vraagt.
| Mozaïek | Lijm | Lijmkam | Let op |
|---|---|---|---|
| Glasmozaïek op de wand | witte flexlijm (C2) | 3 tot 4 mm | ribbels gladstrijken, ze schemeren door het glas |
| Keramisch of porselein mozaïek op de wand | grijze of witte flexlijm (C2) | 3 tot 4 mm | witte lijm bij een lichte voeg |
| Natuursteen mozaïek | witte lijm die geschikt is voor natuursteen | 4 tot 6 mm | kijk op de doos of de steen kan verkleuren |
| Mozaïek van 5 x 5 cm op de vloer | flexlijm voor vloeren (C2) | 4 tot 6 mm | volle lijmlaag zonder holtes, zeker in de douche |
Uitzetten: zo lopen de matjes recht en vallen de pasrijen goed
De rand van het bad, de douchebak of de vloer is nooit een goed startpunt. Die liggen zelden waterpas. Over een hele wand groeit een fout van een paar millimeter uit tot een scheve rij die je niet meer rechtkrijgt. Gebruik een waterpas of laser om op de hoogte van de eerste hele rij een horizontale lijn te zetten. Schroef daar zo nodig een rechte lat tegen als steun. Pas later vul je de rij eronder met gesneden stukken.
Een droge proef op de vloer, met de voegen ertussen, laat zien waar de snijrijen uitkomen. Verdeel het snijwerk over beide kanten van de wand. Zo krijg je links en rechts even brede stukken en geen reepjes van een paar millimeter. Op een zichtkant, zoals de voorkant van een koof of de rand van een nis, horen juist hele steentjes. Bij een nis start je in het midden, en hoe je die rondom afwerkt, lees je bij een nis in de badkamer tegelen.
Gaat mozaïek samen met grotere tegels, laat de lijnen dan in elkaar overlopen. De bovenkant van een mozaïekstrook komt op een voeg van de tegels uit, en niet een paar millimeter ernaast. Een kleine toiletwand achter het fonteintje is een mooie eerste mozaïekklus. Hoe je de rest van die ruimte aanpakt, staat bij je toilet betegelen.
Matjes op maat snijden en hoeken netjes tegelen
Om een matje kleiner te maken, snijd je het net tussen twee rijen steentjes door met een scherp breekmes of een schaar. Moet een steentje zelf korter, dan knip je het met een mozaïektang of tegelknipper. Voor glas werkt een tang met twee snijwieltjes het best. Rond een kraan of leiding haal je een paar steentjes van het matje en zet je ze stuk voor stuk passend terug. Door mozaïek boren kan, maar valt het gat precies in een voeg, dan scheurt het steentje ernaast vaak los.
Twee wanden bewegen iets ten opzichte van elkaar. In een binnenhoek laat je daarom een smalle naad open, die later kit krijgt in plaats van voegmiddel. Voor een uitwendige hoek tegelen, zoals de buitenrand van een nis of een koof, heb je twee mogelijkheden. Een hoekprofiel van aluminium of rvs geeft een strakke rand die tegen stoten kan. Kies het profiel even dik als mozaïek en lijm samen. Bij glasmozaïek kunnen de steentjes van de ene kant ook over de rand van de andere kant doorlopen, want glas heeft aan de zijkant dezelfde kleur.
Keramisch mozaïek heeft vaak een onbehandelde zijkant, en dan ziet een profiel er netter uit. Bij hoeken tegelen, met of zonder profiel vind je alle mogelijkheden uitgewerkt, ook die zonder profiel.
Mozaïek op de douchevloer
Voor een douchevloer is mozaïek vaak de verstandigste keus. De vloer helt onder afschot naar een put of goot, en kleine steentjes volgen die schuine vlakken zonder dat je tegels in punten moet zagen. Dankzij al die voegen heb je grip onder natte voeten. Daar staat tegenover dat je meer voeg moet schoonhouden en dat de vloer onder de lijm volledig waterdicht moet zijn.
Op de vloer pak je een iets grovere kam en zet je de steentjes in een volle lijmlaag. Zo blijven er geen holtes onder achter waarin water kan blijven staan. Start bij de put of de goot en werk naar buiten toe, dan sluiten de randen rond het afvoerputje strak aan. Een epoxyvoeg is op een douchevloer een goede keus, omdat hij geen water opneemt en tegen zeep en schoonmaakmiddelen kan.
Hoe je het afschot maakt en de waterdichting aanbrengt, lees je bij de douchevloer tegelen rond een goot of putje. Daar staat ook hoe je de put of goot op de juiste hoogte zet. Kies je voor de rest van de vloer juist grote tegels, lees dan hoe je grote tegels zonder hoogteverschillen zet.
Voegen: meer voeg per vierkante meter dan je denkt
Per vierkante meter heeft mozaïek vele malen meer voeg dan een gewone tegel, wat je in het verbruik terugziet. Een gangbare cementvoeg gaat op het technische blad uit van voegen die 3 mm breed en 5 mm diep zijn. Voor steentjes van 5 bij 5 cm is dat 1,1 kilo per vierkante meter. Bij tegels van 30 bij 30 cm blijft het bij 0,2 kilo. Hoe kleiner de steentjes, hoe hoger het verbruik. Een epoxyvoeg komt bij 5 bij 5 cm met 0,9 kilo per vierkante meter in de buurt.
Voeg pas als de lijm voldoende hard is. Een gewone flexlijm heeft daar op de wand 4 tot 8 uur voor nodig en op de vloer ongeveer een dag. Bij een snelhardende lijm kan het op de wand al na 1 tot 2 uur. Wie te vroeg begint, ziet de steentjes onder de voegspaan wegschuiven. De precieze tijd lees je op de zak van je lijm.
Strijk het voegmiddel schuin over de matjes in en was de steentjes daarna met een goed uitgeknepen spons. Bij mozaïektegels voegen lees je stap voor stap hoe je strakke, schone voegen krijgt en welke voeg bij welk mozaïek hoort. Kit de binnenhoeken en de aansluiting op bad of douchebak pas als de voeg droog is. Hoelang de kit daarna nodig heeft, zie je bij de droogtijden van kit en voeg.
Veelgemaakte fouten
Een te grove lijmkam gebruiken
Gebruik je de kam voor gewone wandtegels, dan stijgt de lijm tussen de steentjes op en worden de voegen te ondiep. Neem voor kleine steentjes 3 of 4 mm en verwijder opgedrukte lijm meteen.
Een te groot vlak lijm opzetten
Ligt de lijm te lang open, dan vormt zich een huid en hecht het matje er slecht op. Dat merk je pas wanneer er later steentjes losraken. Breng telkens een vlak aan dat je binnen de open tijd van de lijm kunt volzetten.
De naad tussen de matjes te breed of te smal maken
In een vlak van kleine steentjes zie je een matje dat een millimeter te ver ligt meteen als een raster. Maak de naad steeds zo breed als de voegen in het matje en bekijk de wand geregeld van een afstand.
Glasmozaïek op grijze lijm zetten
Doordat glas doorschijnend is, wordt de kleur doffer op grijze lijm en zie je de ribbels van de lijmkam erdoorheen. Neem witte lijm en maak de ribbels plat voordat het matje erop gaat.
Op een bobbelige muur beginnen
Oneffenheden verdwijnen niet in een dun lijmbed, zodat elke bult als golf in het mozaïek terugkomt. Maak de muur eerst vlak, ook als je daar een dag extra aan kwijt bent.
Wanneer je een vakman belt
Met geduld zet je een wand, een strook of een nis in mozaïek prima zelf. Meer ervaring is nodig bij een douchevloer met afschot, een inloopdouche die nog waterdicht moet worden of een groot vlak glasmozaïek. Een vergissing kost daar veel geld. Besteed dat uit aan een tegelzetter. Vraag hem of de waterdichting bij de prijs hoort en met welke lijm hij werkt. Laat ook uitleggen hoe hij de buitenhoeken en de aansluiting op de put afmaakt.
Veelgestelde vragen
Welke lijm gebruik je voor mozaïektegels?
Je gebruikt een flexibele cementlijm van klasse C2, die op de zak vaak de code C2 TE S1 draagt. Bij glasmozaïek en lichte natuursteen neem je hem in wit. Grijze lijm schemert door glas heen en kan lichte steen doen verkleuren. Voor een douchevloer kies je een lijm die geschikt is voor vloeren en natte ruimtes.
Welke lijmkam heb je nodig voor mozaïek?
Werk je op de wand met kleine steentjes van 1 tot 2,5 cm, kies dan een vertanding van 3 of 4 mm. Ligt er groter mozaïek van 5 bij 5 cm op de vloer, dan neem je 4 tot 6 mm. Is de kam te grof, dan wordt de lijm tussen de steentjes omhooggeperst. Met een te fijne kam ontstaan er holtes onder de steentjes.
Hoe snijd je een mozaïekmatje op maat?
Met een scherp breekmes of een schaar snijd je het net door, precies tussen twee rijen steentjes. Een steentje dat zelf kleiner moet, maak je op maat met een mozaïektang of tegelknipper. Voor glas werkt een tang met snijwieltjes het best. Rond een kraan of leiding plaats je losse steentjes, elk afzonderlijk op maat gemaakt.
Wanneer haal je het papier van mozaïek af?
Doe dat als de lijm de steentjes vasthoudt, maar nog binnen de correctietijd van de lijm, zodat bijschuiven kan. Veel lijmen geven daarvoor een kwartier tot drie kwartier. Bevochtig het papier met een spons, laat het een paar minuten weken tot het loskomt en trek het schuin naar beneden weg.
Waarom zie je de lijm door glasmozaïek heen?
Glas laat licht door, waardoor je de kleur van de lijm en de ribbels van de lijmkam erdoorheen ziet. Neem dus witte lijm, kam in één richting en maak de ribbels plat met de gladde kant van de spaan voordat het matje erop komt. Duw het matje overal even stevig aan, dan blijven er geen luchtbellen achter.
Hoelang moet mozaïek drogen voordat je voegt?
Een gewone flexlijm vraagt 4 tot 8 uur op de wand en ongeveer een dag op de vloer. Werk je met een snelhardende lijm, dan kun je op de wand al na 1 tot 2 uur voegen. De zak vermeldt de exacte tijd. Wie te vroeg voegt, duwt de steentjes met de voegspaan van hun plek.
Hoeveel voegmiddel heb je nodig voor mozaïek?
Door de vele voegen heb je er flink meer van nodig dan bij grote tegels. Bij steentjes van 5 bij 5 cm en een voeg van 3 mm breed en 5 mm diep gaat er ongeveer 1,1 kilo cementvoeg per vierkante meter in. Tegels van 30 bij 30 cm komen met 0,2 kilo toe. Voor kleinere steentjes ligt het verbruik nog hoger, dus koop ruim in.
Is mozaïek geschikt voor een douchevloer?
Ja, daar komt het zelfs goed tot zijn recht. De kleine steentjes volgen het afschot naar put of goot, zodat je geen tegels in punten hoeft te zagen. De vele voegen zorgen voor grip onder natte voeten. De vloer moet wel eerst waterdicht zijn, en de steentjes gaan in een volle lijmlaag zonder holtes.
Kun je mozaïek over oude tegels zetten?
Ja, op voorwaarde dat de oude tegels vast en vlak zitten. Ontvet ze en breng een hechtprimer aan die bedoeld is voor gladde ondergronden. Tik vooraf elke tegel na: één holle tegel onder een matje laat later het hele vlak loskomen. Bij de rand van een nis, rond een kraan en bij een stopcontact merk je de extra dikte.
Bronnen bij dit artikel
- Keraflex Maxi S1 Zero: technische fiche (Nederland), Mapei (geraadpleegd op 30 oktober 2026)
- ARDEX X 77: productgegevens (MICROTEC-flexlijm, C2 TE S1), ARDEX (geraadpleegd op 30 oktober 2026)
- Ultracolor Plus: technische fiche (Nederland), Mapei (geraadpleegd op 30 oktober 2026)
- ARDEX FK NIEUW: productgegevens (cementvoeg voor voegbreedtes 2-12 mm), ARDEX (geraadpleegd op 30 oktober 2026)
- ARDEX WA: productgegevens (epoxyvoeg voor voegbreedtes 2-15 mm), ARDEX (geraadpleegd op 30 oktober 2026)
- ARDEX 8+9: productinformatieblad afdichting onder tegel- en plaatwerk, ARDEX (geraadpleegd op 30 oktober 2026)
