Een wastafel aansluiten: kraan, waterleiding en afvoer

Wat er bij de aansluiting van een wastafel hoort

Elke wastafel heeft aan de onderkant dezelfde onderdelen. De waterleidingen komen uit de muur en houden op bij twee hoekstopkranen. Dat zijn kleine afsluiters met een draaiknop, waarmee je alleen het water naar de wastafel kunt afsluiten. De flexibele slangen van de kraan zitten daarop vast. Daaronder ligt de afvoer, met de plug in de kom, de sifon eronder en de buis in de muur. Komt er een verlichte spiegel of een stopcontact bij, dan heb je ook nog met elektra te maken.

In Nederland zijn de maten onder een wastafel bijna overal gelijk, zodat het aansluiten weinig verrassingen kent. Een nieuwe kraan of sifon sluit vrijwel altijd aan op wat er al zit. De wastafel en het badkamermeubel bepalen met hun maten vooral wáár de aansluitingen komen, en niet hoe ze eruitzien.

Voor wat er achter de muur zit, gelden de eisen uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Een voorziening voor drinkwater en warm water moet voldoen aan NEN 1006, de norm voor waterleidingen. Bij elke plek voor een wastafel hoort ook een afvoer die hem binnen 5 minuten kan laten leeglopen. Werk je op bestaande aansluitingen, dan kom je niet aan die eisen, maar wel zodra je leidingen verlegt.

Zo sluit je de kraan aan op de waterleiding

Aan een staande wastafelkraan draai je eerst de twee flexibele slangen vast, met de hand en daarna een klein stukje na met een sleutel. Dan pas gaat de kraan door het kraangat, en onder de wastafel zet je hem vast met de meegeleverde bevestigingsstang of moer. Andersom werken lukt onder een wastafel bijna nooit, want daar krijg je de slangen niet meer in een kraan die al vastzit.

Vervolgens komen de slangen op de hoekstopkranen. De slang met de rode markering gaat links op het warme water, die met de blauwe rechts. Omdat de wartelmoeren een rubberring hebben die zelf afdicht, draai je er geen tape omheen. Laat de slangen in een ruime bocht lopen zonder knik. Gebruik oude slangen met een roestige of gedeukte mantel niet opnieuw, want zulke slangen kunnen openbarsten.

Heb je nieuwe leidingen of hoekstopkranen, laat er dan eerst even water door lopen voordat de kraan wordt aangesloten. Zo spoel je zand en schilfers weg die anders in de perlator, het zeefje op de uitloop, of in het binnenwerk van de kraan belanden. Het weghalen van een oude kraan en het plaatsen van een nieuwe staan stap voor stap bij een wastafelkraan vervangen.

Hoekstopkranen: de afsluiters onder de wastafel

Met de hoekstopkranen kun je de kraan vervangen terwijl het water in de rest van het huis gewoon blijft lopen. Sluit ze voordat je begint en zet daarna de kraan open. Loopt er dan nog water, dan sluit de stopkraan niet goed en moet ook de hoofdkraan dicht. Bij een fontein in het toilet is er vaak alleen koud water, en dus maar één stopkraan.

Is een hoekstopkraan jarenlang niet aangeraakt, dan kan hij vastzitten of beginnen te lekken zodra je hem dichtdraait. Ga er rustig en zonder kracht mee om, en zoek eerst uit waar de hoofdkraan zit. Sluit een stopkraan niet meer goed, dan vervang je hem. Daarvoor gaat eerst de hoofdkraan dicht. Schroef dan de oude stopkraan uit de muuraansluiting en de nieuwe erin, met teflontape of afdichtkoord op het schroefdraad van 1/2 inch. Met een tweede sleutel houd je de muuraansluiting op zijn plek, anders draait die in de muur los.

Leggen installateurs een nieuwe aansluiting aan, dan nemen ze soms een hoekstopkraan met een extra uitgang, bijvoorbeeld voor een wasmachine of een close-in boiler onder de wastafel. Zo hoeft er geen extra aftakking in de muur te komen.

Nieuwe waterleidingen naar de wastafel

Verhuist de wastafel, of komt er een kraan in de muur, dan moeten de leidingen mee. Daarvoor werk je met koper of meerlagenbuis, met knelkoppelingen, persfittingen of soldeerwerk, en meestal moet er in de muur gehakt of gefreesd worden. Gaat de kraan in de muur, dan plaatst de installateur het inbouwdeel op de juiste hoogte voordat er getegeld wordt. Die hoogte kies je met de uitleg bij de hoogte van een inbouwkraan bij de wastafel.

Houd bij het verleggen de oude leiding in de gaten. Loopt een stuk leiding nergens meer heen terwijl er nog water in staat, dan heb je stilstaand water. Daarin kan legionella groeien bij 25 tot 55 graden. Laat zo'n oude aftakking daarom zo dicht mogelijk bij de hoofdleiding afdoppen en laat geen lang stuk achter de tegels zitten.

Komt er kunststof in de plaats van een stuk metalen leiding, laat dan nakijken of de aanvullende potentiaalvereffening nog in orde is. Metalen waterleidingen in een badkamer maken deel uit van die extra aarding, en een tussenstuk van kunststof kan de verbinding verbreken. Neem leidingen, afvoer en stopcontact bij voorkeur in één keer mee in het ontwerp, zoals bij een badkamer ontwerpen.

De afvoer: plug, overloop en sifon

Het begin van de afvoer is de plug in de kom. De overloop, het gaatje vlak onder de rand, bepaalt welke plug je nodig hebt. Heeft de wastafel een overloop, dan krijgt hij een plug met openingen in de zijkant, waardoor ook het overloopwater kan wegstromen. Zonder overloop kies je vaak een plug die steeds open blijft, zodat de kom niet overloopt als de kraan aan blijft staan. Een klikplug gaat met één druk open of dicht, en een plug met trekstang bedien je met een staafje achter de kraan.

De sifon hangt onder de plug. Het is een bocht of beker met een waterslot dat de rioollucht buiten houdt. Met een wartel van 5/4 inch draai je hem op de plug. De uitgang van 32 mm gaat daarna met een rubber verloopstuk in de muurbuis van 40 mm. Je draait alles met de hand vast, zonder kit of tape.

Bij de afvoer van je wastafel aansluiten lees je welke sifon bij een meubel met lades past en op welke hoogte de muurbuis hoort. Daar staat ook wat je doet als die buis te hoog zit.

Wat het materiaal van de wastafel verandert aan de aansluiting

Wastafels bestaan in verschillende materialen, maar meestal is het keramiek, waarvan sanitair porselein een variant is. Keramiek is hard en glad, en tegelijk bros. Draai je een moer te strak aan of trek je een kraan met kracht recht, dan kan er een barst ontstaan die pas later zichtbaar wordt. Mineraalmarmer en andere composietmaterialen zijn wat zachter en laten zich makkelijker boren. Natuursteen reageert op zuren en op kit die erin trekt. Een glazen wastafel krijgt een plug en een kraanbevestiging met rubber ringen aan beide kanten.

Let ook op wat de wastafel zelf al heeft. Een kraangat is er niet altijd, en soms moet je een voorgevormd gat zelf uitslaan. Een opzetkom heeft geen kraangat en krijgt daarom een verhoogde kraan op het blad of een kraan in de muur. Ook een overloop ontbreekt bij sommige wastafels, en dat bepaalt welke plug je kiest.

Onder een smalle wastafel of fontein in een kleine ruimte is weinig plaats voor slangen en sifon. Houd daar bij het kiezen rekening mee; voorbeelden vind je bij een kleine badkamer inrichten. Is er tijdens de montage een barst of chip ontstaan, dan zie je bij een wastafel repareren wat er nog te herstellen valt.

Een wasmachine of een tweede wastafel op dezelfde aansluiting

Een wasmachine in de badkamer kun je laten lozen op de afvoer van de wastafel. Er bestaan sifons met een zijaansluiting waar je de afvoerslang van de machine op klemt. Maak de slang vast met een slangklem en laat hem in een bocht boven de sifon uitkomen, zodat er geen afvoerwater terugloopt naar de machine. In korte tijd pompt een wasmachine veel water weg, en als de wastafel dan volloopt, is de afvoer te nauw of al deels verstopt.

De watertoevoer vraagt om een aparte wasmachinekraan, of om een hoekstopkraan met een extra uitgang voor de machine. In een wasmachinekraan zit een keerklep, die voorkomt dat water uit de machine terugstroomt in de drinkwaterleiding.

Zet je er een tweede wastafel naast, dan heeft die een eigen sifon en kraan nodig. Via een T-stuk kan hij wel dezelfde afvoer en waterleiding delen. Hoe je dat aanpakt en hoeveel breedte ervoor nodig is, staat bij een dubbele wastafel aansluiten.

Elektra bij de wastafel, en wat je zelf doet of laat doen

Bij de wastafel mag een stopcontact of een verlichte spiegel alleen buiten zone 2 komen. Dat is meer dan 60 cm van de rand van een bad of douchebak. Bij een inloopdouche zonder bak ligt die grens op meer dan 120 cm van de douchekop. Een aardlekschakelaar van 30 mA moet de groep beveiligen. In zone 2 is alleen een scheerstopcontact met ingebouwde scheidingstransformator toegestaan. Een nieuw stopcontact of aansluitpunt laat je altijd door een erkend installateur aanleggen.

Water en afvoer kennen een andere grens. Als handige klusser vervang je zelf een kraan, sifon of hoekstopkraan op een bestaande aansluiting. Moeten er leidingen of een afvoer bij komen, of lekt de muuraansluiting zelf, dan laat je dat aan een loodgieter over. In de tabel staat alles overzichtelijk bij elkaar. Het ophangen van de wastafel aan de muur, voordat je aansluit, vind je bij een wastafel monteren.