Een badkraan vervangen: opbouw, inbouw en badrandkraan

Welke badkraan je hebt en wat dat betekent voor het werk

Wie een badkraan wil vervangen, kijkt eerst waar hij op aangesloten zit. In Nederland zijn de meeste badkranen opbouwkranen. Zo'n kraan hangt net als een douchekraan met een uitloop aan twee aansluitingen in de muur, vaak met een omstel naar de handdouche. Je komt ook badrandkranen tegen, die op de rand van het bad staan, en verder inbouwkranen in de muur en vrijstaande kranen die uit de vloer komen. Hoe de kraan samenhangt met de rest van je bad, staat bij ligbaden, vrijstaande baden en combinaties.

Van het type hangt af hoe groot de klus wordt. Een opbouwkraan heb je in een uur gewisseld. Voor een badrandkraan moet je onder het bad bij de aansluitingen kunnen. Bij een inbouwkraan blijft het deel in de muur zitten en vervang je alleen het zichtbare deel of het binnenwerk. Twijfel je, maak dan een foto van de kraan en de aansluiting en neem die mee naar de winkel.

Repareren of vervangen

Een badkraan die lekt, hoeft er niet altijd uit. Druppelt de uitloop van een oude kraan met twee knoppen, dan is vaak een kraanleertje of binnenwerkje versleten, en dat vervang je voor een paar euro. Volgens het Besluit kleine herstellingen zijn kraanleertjes en andere eenvoudig te vervangen onderdelen van kranen in een huurwoning voor rekening van de huurder. Mengt een badthermostaat slecht of schommelt de temperatuur, dan moet het thermostatische binnenwerk vervangen worden. Dat gaat bij een badthermostaat op dezelfde manier als bij een douchekraan of thermostaatkraan.

Bij een lekkende omstel, de knop die tussen uitloop en handdouche schakelt, komt er water uit de handdouche terwijl het bad volloopt, of omgekeerd. Er zijn losse onderdelen voor, maar die verschillen per merk. Is de oude kraan verkalkt en zijn de onderdelen lastig te krijgen, dan is een nieuwe kraan de betere keuze. Dat geldt ook als je van een mengkraan naar een thermostaat wilt. Volgens Milieu Centraal bespaart een thermostaatkraan bij het douchen gemiddeld 650 liter water per jaar, omdat je niet steeds hoeft bij te stellen tot de temperatuur klopt.

Een opbouw badkraan: hartafstand, S-koppelingen en uitloop

Een opbouw badkraan zit op twee S-koppelingen, korte gebogen verloopstukken die je in de muuraansluitingen draait. Door eraan te draaien zet je de uiteinden op 15 centimeter hart op hart, de maat die in Nederland gangbaar is. Warm komt links en koud rechts, en alleen zo aangesloten werkt een thermostaatkraan.

Een nieuwe kraan wordt meestal met nieuwe S-koppelingen geleverd. Gebruik ze als de oude vastzitten, lekken of vol kalk zitten. Zijn de oude nog in orde, dan kunnen ze blijven zitten. Draai ze in dat geval niet zonder reden los, want bij oude leidingen in de muur breekt er weleens iets af. De rozetten, de kapjes over de koppelingen, schuif je erop voordat de kraan wordt gemonteerd.

Bij een badkraan draait het vooral om de uitloop. Die moet zo ver uit de muur steken dat het water voorbij de badrand in het bad stroomt. Dat moet ook lukken als er een brede rand of een tegelrichel tussen zit. Meet daarom vooraf de afstand van de muur tot de binnenkant van de badrand en leg die naast de uitlooplengte van de nieuwe kraan.

Thermostaat of mengkraan op het bad

Op een bad is een thermostaatkraan fijn, want je kiest de temperatuur, laat het bad vollopen en hoeft niet te voelen of bij te draaien. Door de blokkering op 38 graden zet niemand per ongeluk te heet water open, en in een gezin is dat belangrijk. VeiligheidNL waarschuwt dat water van 55 graden een kind binnen 30 seconden al ernstige brandwonden geeft. Draai de knop na gebruik terug naar 38. Wil je warmer badwater, druk dan op de veiligheidsknop en draai verder.

Een eenhendelmengkraan is simpeler, maar tijdens het vullen let je zelf op de temperatuur. Onder de douche schommelt die als er elders in huis water wordt getapt. Kranen met losse knoppen voor warm en koud vind je vooral nog in oudere badkamers. Ook zo'n kraan vervang je door een thermostaat zonder de aansluiting aan te passen, mits de hartafstand 15 centimeter is.

De buitenkant van een thermostaatkraan wordt eveneens warm, behalve bij een model dat aan de buitenkant koel blijft. Hangt de kraan op een plek waar kinderen er snel tegenaan komen, neem dan zo'n model.

Een badrandkraan vervangen

Een badrandkraan staat op de badrand. De uitloop, de grepen en vaak een uittrekbare handdouche zitten elk in een eigen gat in de rand. Onder de rand lopen flexibele slangen naar de leidingen of naar stopkraantjes onder het bad. Voor het vervangen moet je onder het bad kunnen komen, via een luik in de ombouw of door een los front weg te halen.

Neem een nieuwe kraan met evenveel gaten en dezelfde afstand ertussen. Anders moet je gaten bijboren of dichtmaken, wat in een acryl rand nog lukt, maar in een geëmailleerd stalen bad niet netjes. Sluit het water af, koppel de slangen los, draai de bevestigingsmoeren onder de rand los en haal de kraan er van bovenaf uit. De nieuwe plaats je in omgekeerde volgorde, met nieuwe pakkingen tussen de kraan en de badrand.

Is er geen luik en is de ombouw dichtgetegeld, maak er dan nu een. Bij een ligbad inbouwen lees je hoe je een luik in de ombouw zet en het bad daarna goed afkit.

Een inbouwkraan of vrijstaande kraan vervangen

Het echte kraanhuis van een inbouwkraan zit in de muur, achter de tegels. Het zichtbare deel met de grepen, de rozet en de uitloop heet het afbouwdeel. Je vervangt het zonder breekwerk door een ander afbouwdeel van hetzelfde merk en inbouwsysteem, en het binnenwerk van een inbouwthermostaat haal je er van voren uit. Moet het inbouwdeel zelf vervangen worden, dan gaan er tegels uit en komt er een installateur aan te pas. Dat doe je dus alleen bij een lek of als er geen onderdelen meer voor te krijgen zijn.

Een vrijstaande badkraan staat op een inbouwset in de vloer, met de leidingen eronder. Ook daar vervang je in de praktijk alleen het bovendeel van hetzelfde systeem, want voor een ander model moet de vloer open. Schrijf bij een nieuwe badkamer dus altijd merk en type op van alles wat in de muur of de vloer verdwijnt, en bewaar de handleidingen. Jaren later bespaart dat je een hoop zoekwerk.

Hoeveel water er in een bad gaat en hoe snel je kraan het vult

In een gemiddeld bad gaat volgens Milieu Centraal zo'n 140 liter water: bijna vier keer zoveel water en energie als vijf minuten douchen. Een groter bad, bijvoorbeeld van 180 bij 80 centimeter, heeft meer nodig. Wat jouw bad verbruikt, meet je door voor en na het vullen de watermeter af te lezen.

Hoelang het duurt voordat het bad vol is, hangt af van je kraan en de waterdruk. Meet het met een emmer van tien liter door de seconden te tellen tot hij vol is en dat om te rekenen. Zit de emmer in een halve minuut vol, dan levert je kraan 20 liter per minuut. In zeven minuten heb je dan een bad van 140 liter. Met een elektrische boiler let je ook op de inhoud. Een bad van 140 liter op 38 graden vraagt bij water van 60 graden uit de boiler ongeveer 80 liter heet water. Een kleine boiler is daarna leeg.

Met de aannames van de rekenhulp voor water en energie kom je voor een bad van 140 liter met een cv-ketel op ruim 1,10 euro. Douche je zeven en een half minuut, dan is dat ongeveer 54 cent. Voor een exact bedrag vul je daar je eigen toestel en tarieven in.

Bad vervangen, en kan dat zonder breken?

Moet behalve de kraan ook het bad vervangen worden, dan wordt de klus een stuk groter. Bij de meeste ingebouwde baden lopen de wandtegels over de badrand en staat er een betegelde ombouw voor. Je snijdt de kitvoeg los en opent de ombouw, en vaak moet ook de onderste rij wandtegels eruit voordat het bad eruit kan. Een bad vervangen zonder breken kan eigenlijk alleen als er een los front op zit en de tegels niet over de rand lopen. Oude kit kan in een huis van voor 1994 asbest bevatten, dus laat hem bij twijfel eerst onderzoeken.

Wil je dat breekwerk vermijden, bekijk dan of opknappen volstaat. Een dof of beschadigd bad kun je verven, repareren of laten emailleren, zoals beschreven bij je badkuip opknappen. Gaat het bad er toch uit, neem de nieuwe kraan, de afvoer en eventueel een douche erboven dan meteen mee in de planning. Bij je bad vervangen door een inloopdouche zie je hoe je het aanpakt als het bad helemaal moet verdwijnen.