Je toilet vervangen: staand of hangend, stap voor stap

Wat je vervangt, bepaalt hoeveel werk het is

Onder een toilet vervangen kun je drie dingen verstaan, en die verschillen flink in hoeveel werk ze zijn. Het minste werk is een nieuwe staande pot op dezelfde afvoer: de oude eruit, de nieuwe erin, aansluiten en afkitten. Ook een nieuwe hangpot op een inbouwelement dat er al zit, is goed te doen, omdat reservoir en afvoer al op hun plaats zitten. Ga je van staand naar hangend, dan is het een kleine verbouwing. Alles wat verder bij je toilet komt kijken, van de fontein tot de spoelknop, staat bij alles over je toilet vervangen, plaatsen of repareren.

Voordat je iets koopt, kijk je dus eerst achter het toilet dat er nu staat. Daar zie je hoe het water binnenkomt en hoe de afvoer loopt. Dat bepaalt welke nieuwe pot erop past zonder dat je hoeft te hakken of te breken.

De afvoer: naar achteren, naar beneden of via een inbouwelement

Er zijn twee manieren waarop een staand toilet loost. Met een PK-aansluiting gaat de afvoer achter de pot horizontaal de muur in, met een AO-aansluiting (afvoer onder) loodrecht omlaag de vloer in. Een hangtoilet voert altijd horizontaal af, naar de afvoerbocht van het inbouwelement dat achter de voorzetwand zit. Voor een wc is de afvoerbuis meestal van pvc en 110 mm dik. De pot sluit erop aan met een aansluitstuk of een rubber manchet.

Op welke afstand van de muur de afvoer moet zitten, verschilt per model. De maatschets van elke pot laat zien waar de uitgang zit. Voor een AO-toilet gaat het om de afstand tussen de muur en het midden van de afvoer. Bij een PK-toilet telt hoe hoog het midden van de afvoer boven de vloer zit. Neem die maat op bij je huidige afvoer en houd hem tegen de maatschets aan voor je iets aanschaft. Scheelt het een paar centimeter, dan los je dat op met een excentrisch of flexibel aansluitstuk. Heeft een pot een heel andere afvoer nodig, dan moet er gebroken worden.

Je kunt ook kiezen voor een staande pot met een universele afvoer. Met een ander aansluitstuk sluit je die aan als PK of als AO. Dat is handig als je niet zeker weet wat er achter de oude pot zit. Ook bij een afvoer die net anders ligt dan gangbaar komt zo'n pot van pas.

Een nieuwe hangpot op een bestaand inbouwelement

Een hangtoilet vervangen betekent dat alleen het keramiek eruit gaat. De pot hangt aan twee draadeinden uit het inbouwelement, die meestal 18 cm en soms 23 cm uit elkaar zitten. Er zijn twee bochten waar hij op aansluit: de afvoerbocht naar het riool en de spoelbocht van het reservoir. Voldoen de aansluitmaten van element en hangpot aan de Europese norm EN 33, dan passen ze meestal op elkaar. Controleer toch altijd de afstand tussen de draadeinden en de maten op de maatschets van de nieuwe pot.

Omdat de ene pot dieper is dan de andere, moeten de bochten vaak op een andere lengte worden gebracht. Meet hoe ver ze uit de voorzetwand moeten steken en zaag ze haaks af met een ijzerzaag. Braam de rand daarna bij, zodat de rubber manchetten niet inscheuren. Zet ook nieuwe manchetten op de bochten.

Vaak staat de hoogte na het tegelen vast, omdat de draadeinden op een vaste plek zitten. Sommige elementen laten je de pot achteraf nog instellen, ergens tussen ongeveer 41 en 49 cm boven de vloer. Wat een prettige hoogte is, lees je bij de hoogte van een toilet. De bedieningsplaat kan gewoon blijven zitten. Wil je toch meteen een andere knop, kijk dan bij de drukknop van je wc vervangen.

Van een staand naar een hangend toilet

Voor een hangtoilet heb je een inbouwelement nodig. Dat is een stalen frame met het reservoir erin, ongeveer 1,12 m hoog, dat je vastzet tegen de muur en op de vloer. De afvoer moet uitkomen bij de afvoerbocht van het element, en de waterleiding bij de vulkraan in het reservoir. Daarna bouw je rond het element een voorzetwand, die je betegelt. Meestal gebruik je daarvoor gipsplaat of een bouwplaat voor natte ruimtes. Het hele stappenplan staat bij een hangtoilet plaatsen.

De wand gaat open, en vaak de vloer ook. Neem dus meteen alles mee wat straks achter de wand verdwijnt. Wil je ooit een douche-wc, leg dan nu een stopcontact in de voorzetwand. Bepaal ook de hoogte van de pot, en plan de tegels direct voor de hele ruimte. De volgorde van slopen tot afkitten lees je bij het renoveren van je toilet.

Een nieuw toilet kiezen dat past

Je begint bij de maten en de afvoer. Een staande pot moet passen bij je AO- of PK-afvoer, en een hangpot bij de draadeinden van het element. Kijk daarna naar de diepte. Hoe ver een pot de ruimte in steekt, verschilt per model. In een klein toilet bepaalt dat of je genoeg beenruimte hebt of klem zit. Een gangbare hangpot meet zo'n 54 cm in de diepte, een compacte zo'n 48 cm. In de rekenhulp met badkamermaten zoek je de standaardhoogte van de pot en andere badkamermaten op.

Let ook op de spoeling. Veel moderne reservoirs zijn af fabriek ingesteld op 3 liter voor de kleine en 6 liter voor de grote spoeling. Druk je bij een kleine boodschap op de kleine knop, dan bespaar je per persoon per dag al snel 12 liter water. Een randloze pot heeft geen holle spoelrand waarin vuil achterblijft, en is daardoor makkelijker schoon te houden. Wil je later misschien een douche-wc, houd dan rekening met een stopcontact. Wat een Japans toilet verder nodig heeft, staat op die pagina.

Een bril krijg je er niet altijd bij. Het beste past een bril die bij het model hoort. Hoe je een andere bril kiest en monteert, lees je bij een wc-bril vervangen. Met een pot in een andere kleur of vorm kan een toilet ook een heel ander karakter krijgen, zoals in een warm, beige toilet.

Het reservoir: op de pot, in de wand of los aan de muur

Een staand toilet heeft het reservoir meestal bovenop de pot, als duoblok. Dat reservoir vervang je samen met de pot, want ze horen bij elkaar en zijn met bouten en een rubber afdichting aan elkaar bevestigd. Sommige staande potten staan tegen een voorzetwand met een inbouwreservoir. Het reservoir blijft dan in de wand en je vervangt alleen het keramiek, net zoals bij een hangtoilet.

Een ouder huis heeft soms nog een los reservoir aan de muur, hoog of halfhoog, dat via een spoelpijp met de pot verbonden is. Vervang je zo'n toilet, dan verdwijnt het oude reservoir meestal en komt er een inbouwreservoir of een duoblok voor terug. Werkt het reservoir zelf nog goed en hapert alleen het vullen, dan hoeft niet alles eruit. Blijft een reservoir doorlopen, dan is dat vaak op te lossen met een nieuwe vlotter.

Wat een nieuw toilet kost

Volgens recente offerteanalyses kost een gewoon toilet vervangen ongeveer 450 tot 900 euro, inclusief pot, materiaal, montage en btw. Waar je binnen die marge uitkomt, hangt vooral af van de pot. Een simpel model is flink goedkoper dan een pot met extra functies of een designmodel. Pak je het zelf aan, dan ben je alleen geld kwijt aan de pot en een paar tientjes voor kit, aansluitslang en manchet.

Een overstap van staand naar hangend kost meer, omdat er een inbouwelement, een voorzetwand, leidingwerk en tegelwerk bij komen. Vooral de tegels en het leidingwerk lopen op. Vraag bij een offerte of de bril, het afkitten en het afvoeren van de oude pot erbij zitten, want daarin zitten vaak de verschillen. Laat de offerte ook per onderdeel opsplitsen, dan zie je wat de pot kost en wat het werk.

Lekkage voorkomen en netjes afkitten

Bij een nieuw toilet ontstaan de meeste lekkages op drie plekken. Het gaat om de verbinding tussen pot en reservoir bij een duoblok, de aansluitslang van het water en de manchet in de afvoer. Spoel na het aansluiten een aantal keer door en ga met een droog stukje keukenpapier langs elke verbinding. Vind je nu een druppel, dan los je het op met een kwartslag aan een moer. Merk je de druppel pas na een maand op, dan kan er al een vochtplek in de vloer zitten.

Het afkitten van een staand toilet komt pas als je zeker weet dat er niets lekt. Zet sanitairkit rond de voet en houd aan de achterkant een paar centimeter vrij. Lekt er later toch iets, dan zie je het water daar naar buiten komen, en blijft het niet ongemerkt onder de pot staan. Bij een hangtoilet kit je de naad met de voorzetwand af, zodat er geen vuil en water achter komen.

Spoelt de nieuwe pot slecht door of komt het water hoog te staan? Controleer dan eerst of de manchet recht zit en helemaal in de afvoer steekt. Ligt het probleem verderop in de leiding, volg dan de stappen bij een verstopte wc.