Je badkamer tegelen: het stappenplan voor wand en vloer

Zelf tegelen of een tegelzetter

Zelf tegelen is iets wat je goed kunt leren. Begin bijvoorbeeld met een droge wand of het toilet, waar je uitzetten, lijmen en snijden oefent zonder dat een fout direct een lekkage veroorzaakt. In een badkamer is de douche het moeilijkste onderdeel. Afschot en afdichting moeten daar exact kloppen, en een fout blijkt pas als het water ergens anders tevoorschijn komt. Grote formaten en verstekhoeken vragen eveneens ervaring en goed gereedschap.

Besteed je het uit, dan kost het tegelzetten volgens offertesites zo'n 40 tot 90 euro per vierkante meter op de wand. Een vloer komt op 45 tot 100 euro, steeds zonder de tegels (prijspeil 2026). Een tussenvorm kan ook, waarbij je zelf sloopt en voorbereidt en de douche of de grote tegels laat zetten. In het overzicht van tegels, wanden en vloeren zie je welke klussen er verder bij een verbouwing horen.

Tegels kiezen die passen bij de plek

Niet elke tegel is overal geschikt. Op de wand buiten de douche kun je elke geglazuurde wandtegel gebruiken, want de kern neemt wel veel water op, maar het glazuur houdt dat tegen. Voor de vloer en de douche neem je porselein met een stroef oppervlak, omdat dat hard is en bijna geen water opneemt. Daarna kies je formaat, kleur en patroon, van kleine keramische tegels in landelijke stijl tot grote tegels met een betonlook. Bij badkamertegels kiezen staan de keuzes en de trends op een rij.

Zoek je de warmte van hout zonder het onderhoud, bekijk dan eens houtlook tegels, porseleinen tegels met een houttekening. Met grote formaten krijg je een rustig vlak met weinig voegen, al vragen ze een vlakke ondergrond en meer handigheid. Mozaïek volgt het afschot van een douchevloer moeiteloos en biedt door de vele voegen grip.

Hoeveel tegels, lijm en voegmiddel je nodig hebt

Neem de maten van elke wand en van de vloer op, en trek de deuren en ramen ervan af. Als vuistregel tel je bij recht of halfsteens leggen ongeveer 10 procent op voor snijverlies, en bij diagonaal of visgraat meer, al bestaat daar geen officiële norm voor. Koop alles tegelijk, want tegels uit een andere productiepartij kunnen een fractie afwijken in maat en tint. Bewaar een paar tegels voor een latere reparatie.

Hoeveel lijm je verbruikt, hangt af van de kam en de ondergrond. Volgens het technische blad van een gangbare flexlijm gaat er per millimeter lijmlaag 1,2 kilo per vierkante meter doorheen. Bij kleine wandtegels is die laag dun, terwijl hij bij grote vloertegels al snel 5 millimeter of meer is. Bij grote tegels gebruik je weinig voegmiddel en bij mozaïek veel, omdat er per vierkante meter veel meer voeg is. Met de tegelcalculator reken je tegels, lijm en voegmiddel uit.

De ondergrond: oude tegels eraf of eroverheen

Zitten er al tegels, dan kun je twee kanten op. De eerste mogelijkheid is de oude tegels verwijderen, waarna je de ondergrond kunt controleren en opnieuw opbouwen. Is er maar één tegel stuk, dan vervang je alleen die. De tweede mogelijkheid is over de oude tegels heen tegelen. Dat kan als ze overal vastzitten en de extra dikte van ruim een centimeter bij deuren, putten en kranen geen probleem is.

Dateert de bouw of verbouwing van je huis van voor 1994, dan kan er asbest zitten in de tegellijm, de kit of een oude vinylvloer. Volgens Milieu Centraal is een asbestinventarisatie verplicht als je in zo'n huis gaat verbouwen of klussen. Laat het dus onderzoeken voordat je gaat slopen. Zolang de uitslag er niet is, boor, zaag, schuur of breek je niet in materiaal dat je verdenkt.

Als nieuwe ondergrond zijn stucwerk, beton, kalkzandsteen, gipsplaat voor natte ruimtes of een waterbestendige bouwplaat geschikt. Hout en MDF deugen in een badkamer niet als ondergrond, tenzij er een cementgebonden plaat tussen komt. De vloer moet vlak en droog zijn. Bij de badkamervloer lees je hoe je die egaliseert of vervangt.

Waterdicht maken voordat je tegelt

Tegels en voegen stoten water af, maar waterdicht zijn ze niet. Voor een bestaande woning eist het Besluit bouwwerken leefomgeving dat de hele vloer van de badruimte en de wanden tot 1 meter hoog waterafstotend zijn. Voor nieuwbouw gelden ruimere maten. Buiten de douche voldoe je daar normaal gesproken aan met tegelwerk. In de douche komt er onder de tegels nog een waterdichte laag bij, omdat er elke dag water tegen wand en vloer staat en een cementvoeg dat opneemt.

Meestal bestaat die laag uit een vloeibare afdichting van minstens twee lagen. In alle hoeken komt afdichtband, rond de leidingen manchetten, en over de flens van de goot of put loopt een band. Op de douchevloer maak je eerst het afschot, waarna de afdichting dat afschot volgt. Bij de badkamer waterdicht maken lees je de volledige werkwijze, inclusief de wachttijden per product.

Manieren van betegelen: verband, voeg en richting

Het legpatroon bepaalt het uiterlijk sterker dan de tegel zelf. Tegels recht op elkaar, in stapelverband, ogen rustig en zijn het makkelijkst. Halfsteens ken je van de metrotegel, en het werkt goed met kleine tegels. Bij lange tegels verspring je beter met een derde, want in het midden zijn ze nooit helemaal vlak. Verticaal gezette tegels laten een lage ruimte hoger lijken. Visgraat en diagonaal brengen beweging, maar kosten meer zaagwerk en tegels.

Mozaïek tegelen werkt anders dan losse tegels zetten, want je werkt met complete matjes. Tussen de tegels houd je meestal een voeg van 2 tot 3 millimeter aan. Bij modulaire tegels is dat de voeg die de fabrikant al in de maat heeft verwerkt. Bij tegels voegen lees je welk voegmiddel en welke kleur je kiest en hoe je voegt.

De wanden tegelen

Het startpunt op de wand is niet de vloer of de badrand, maar een lat die je waterpas vastschroeft. Je werkt vanaf een verticale lijn die zo gekozen is dat er in de hoeken geen reepjes overblijven. Kam de lijm uit over een klein vlak, zet de tegels rij voor rij naar boven en controleer iedere rij met de waterpas. Bij wandtegels zetten lees je hoe je dat aanpakt, ook op een houten wand of in visgraat.

Het verschil zit in de details. Binnenhoeken krijgen kit in plaats van voegmiddel, en buitenhoeken een profiel of een verstek. Bij hoeken tegelen met of zonder profiel lees je hoe dat gaat. Plan een nis in de douchewand zo dat hij op de voeglijnen uitkomt. Voor tegels van 60 x 60 of groter heb je lijm op de rug en een levelsysteem nodig. Tegel je door tot het plafond, ga dan ook na welk badkamerplafond tegen vocht kan.

De vloer en de inloopdouche betegelen

Meestal leg je de vloer zodra de wand vanaf de lat is gezet. Vervolgens komt de onderste rij wandtegels op de vloertegels te staan, zodat water op de vloer terechtkomt en niet in de naad. Een badkamervloer moet vlak zijn, en bij grote tegels extra vlak. Ligt er vloerverwarming, neem dan tegels en lijm die daarvoor geschikt zijn.

Bij een inloopdouche betegelen draait alles om het afschot, 1 tot 2 procent naar de goot of put, dus 1 tot 2 centimeter per meter. Met een goot loopt de vloer naar één kant af en kunnen de tegels groot zijn. Met een put loopt hij vanaf vier kanten naar het midden, en dan zaag je de tegels schuin of kies je kleine tegels. Bij de douchevloer tegelen lees je hoe je rond een goot of put tegelt en wanneer een douchebak handiger is.

In het toilet komen vloer en wand samen in het klein. Je kunt het volledig, half of alleen op de vloer betegelen, en bij het toilet betegelen staan de keuzes en de volgorde.

Voegen, kitten en de wachttijden ertussen

Er zit veel wachttijd tussen de stappen, maar verloren tijd is dat niet, want lijm, afdichting, voeg en kit moeten allemaal sterk kunnen worden. Bij een gangbare flexlijm voeg je wandtegels na 4 tot 8 uur en vloertegels na 24 uur. Volgens het technische blad kan de lijm na 14 dagen volledig belast worden. Kit breng je pas aan op een droge voeg. Bij de droogtijden zie je de tijden per materiaal.

Omdat de naden in alle binnenhoeken, langs de vloer en tegen bad en douchebak bewegen, komt daar sanitaire kit in plaats van voegmiddel. Bij kitten in de badkamer lees je welke kit je kiest en hoe je een oude kitrand vervangt. Zijn de voegen na jaren versleten, dan is opnieuw tegelen niet nodig. Je kunt de voegen vervangen zonder aan de tegels te komen.

Liever niet tegelen: verven, overtegelen of naadloos

Nieuwe tegels zijn niet in elke badkamer nodig. Zitten de tegels vast maar vind je ze niet meer mooi, dan kun je ze verven met een hechtprimer en tegelverf. Op de wand buiten de douche blijft dat lang goed, in de douche en op de vloer veel korter, en op een douchevloer helemaal niet. Bij badkamertegels verven lees je hoe je keramische tegels verft en welke primer je nodig hebt. Verf houdt het langst in het droge toilet, dus tegels in het toilet verven is een goede klus om mee te beginnen.

Zonder tegels kan het ook, naadloos met beton ciré of microcement op de wand, of met een gietvloer. Die laatste kun je zelf maken met de uitleg bij een gietvloer zelf leggen. Voor de wand vormen wandpanelen nog een alternatief. Die hebben minder of geen voegen, maar in de douche moeten ze aan dezelfde eisen voor waterdichtheid voldoen als tegels.