Je toilet schoonmaken: van pot tot reservoir

Welke wc-reiniger waarvoor is

De winkel heeft een hele rij wc-reinigers, maar ruwweg doen ze drie dingen: bleken, kalk oplossen of vuil losweken. Volgens het RIVM volstaan water en zeep of een allesreiniger in de meeste gevallen voor gewoon vuil op de rand, de bril en de buitenkant. Urinesteen en kalk in de pot lossen alleen op in zuur, zoals een zure toiletreiniger of schoonmaakazijn, en volgens het NVIC bevatten ontkalkers zuren als azijnzuur, citroenzuur, mierenzuur of fosforzuur.

Reinigers met chloor doden kiemen en bleken, maar volgens Milieu Centraal maken ze niet schoon en ontkalken ze niet. Je hebt ze dus zelden nodig, en volgens het RIVM heeft een desinfecterend middel vooral zin bij ziekte, als een arts dat adviseert. Met huismiddelen als baking soda en azijn doe je ook het meeste werk, mits je ze na elkaar gebruikt. Bij de wc schoonmaken met baking soda en azijn lees je hoe dat werkt.

Kijk altijd op het etiket voor je een fles pakt. Je leest daar of een middel chloor bevat of zuur is, en dat bepaalt waarmee je het nooit mag combineren. Zijn er kleine kinderen in huis, bewaar wc-reinigers dan hoog of achter een deurtje.

Hoe je de wc-pot van binnen schoonmaakt

Start aan de binnenkant, want daar heeft het middel tijd nodig. Spuit de toiletreiniger rondom onder de rand en laat hem intrekken terwijl je met de rest van het toilet bezig bent. Borstel daarna de hele pot. Let extra op de waterlijn, waar urinesteen en kalk beginnen, en op de onderkant van de spoelrand, waar je het vuil niet ziet. Een borstel met een gebogen of smalle kop komt beter onder de rand.

Zit er een witte of bruine rand in de pot, dan kom je met gewoon borstelen niet verder. Duw het water met de borstel de bocht in, leg wc-papier met schoonmaakazijn op de rand en spoel de kalk na een uur weg, zoals Milieu Centraal adviseert. Voor een dikke laag zijn een paar rondes nodig. Bij aanslag in de wc-pot verwijderen lees je de complete werkwijze, ook voor gele en zwarte aanslag.

Behandel je de pot elke week op deze manier en gebruik je eens per maand azijn, dan is een grote beurt zelden nog nodig. Bij je wc schoonhouden lees je hoe je dat volhoudt met een routine van tien minuten.

De bril, de deksel en de scharnieren

Veeg de onderkant en de bovenkant van de bril af met een zachte doek en een sopje of verdunde allesreiniger. Sla de deksel niet over, en zeker de scharnieren niet, want daar blijven urine en vuil onzichtbaar achter. In de hoekjes kom je met een oude tandenborstel.

Zit er een snelsluiting op de bril, haal hem dan eens per maand er helemaal af, en zonder snelsluiting draai je de moeren aan de onderkant los. Je kunt dan bij de plaatjes en de achterrand van de pot, waar kalk en urine zich verzamelen. Laat alles goed drogen voor je de bril terugzet, zodat de rubbers niet gaan schuiven.

Gele aanslag op de bril verdwijnt meestal met een papje van baking soda en wat water. Blijft de bril geel, dan is de kunststof zelf verkleurd. Een bril van thermoplast, de lichte en goedkope kunststof, verkleurt en krast sneller dan een harde bril van duroplast. Op geen enkele bril gebruik je aceton, staalwol of schuurmiddel.

De buitenkant, de voet en de vloer rond de pot

De buitenkant van de pot neem je van boven naar beneden af, de voet inbegrepen. Om de voet van een staand toilet zit vaak een kitrand, die door vocht en urine snel grauw of zwart wordt. Zwarte puntjes in die kit zijn meestal schimmel. Bij schimmel verwijderen in de badkamer lees je wat je daaraan doet en wanneer de kit eruit moet.

Op de vloer rond de pot komen de meeste spatten terecht. Urine trekt in cementvoegen, en dat ruik je. Borstel de voegen met een sopje en een voegenborstel. Op het porselein van de pot kan azijn zonder bezwaar, maar op cementvoegen alleen kort, sterk verdund en plaatselijk, omdat het zuur ook het cement aantast. Zijn de voegen grauw geworden, lees dan voegen in de badkamer schoonmaken.

Hangt het toilet aan de wand, dan blijft de vloer vrij, maar de onderkant en een stuk wand zie je snel over het hoofd. Neem die in dezelfde ronde mee, en de vloer erachter met een platte dweil.

Het reservoir en de drukknop

Iedereen raakt de drukknop aan, dus die veeg je bij elke beurt af met een sopje. Een zuur middel hoort niet op een matte of gekleurde drukplaat, net zomin als op een gekleurde kraan. Heb je een staand toilet, veeg dan ook de bovenkant en de buitenkant van het reservoir af, waar spatten en stof achterblijven.

De binnenkant van een reservoir hoeft zelden schoongemaakt te worden, en als vuistregel kijk je er eens per jaar in. Vult het langzaam, dan zit in de praktijk vaak het zeefje in de aansluiting van het vulventiel verstopt met kalk en zand uit de leiding. Draai dan de stopkraan dicht en spoel het zeefje om. Kalk op de onderdelen veeg je weg met een doek met azijn, die je niet lang op de rubbers laat liggen.

Loopt er een vaste bruine streep van de rand omlaag in de pot, of hoor je het reservoir telkens bijvullen, dan loopt er water na. Dat kost water en geeft een kalkstreep die na het schoonmaken terugkeert. Bij een inbouwreservoir bereik je het binnenwerk achter de drukplaat.

Het fonteintje, de wand en de deurklink

Een toilet bestaat uit meer dan alleen de pot. Rond de kraan van het fonteintje zit kalk, en op de bodem ontstaat een rand. Een doekje met verdunde azijn haalt dat van chroom en keramiek, zolang de kraan geen kleur heeft. Bij kalk verwijderen in de badkamer vind je de aanpak van kalk op de rest van het sanitair.

De wandtegels rond het fonteintje en achter de pot neem je af met een sopje. Zie je een witte waas, gebruik dan de aanpak voor kalkaanslag op tegels, en pas daarbij op met cementvoegen en natuursteen. Denk ook aan de lichtknop, de deurklink en de rolhouder, omdat iedereen die aanraakt, en daar volstaat water met zeep of allesreiniger volgens het RIVM in de meeste gevallen.

Gebruik een doek die alleen voor het toilet is, met een andere kleur dan de doeken voor de douche en de wastafel, zodat je geen vuil van de pot verplaatst. Bij douchewand en kranen schoonmaken lees je hoe je de rest van de badkamer aanpakt.

Hoe vaak je wat schoonmaakt

Het aantal gebruikers, kinderen in huis en de hardheid van je water bepalen hoe vaak je het toilet schoonmaakt. Een vuistregel is elke week de pot, de bril en de drukknop, en eens per maand de pot ontkalken. Na een grote boodschap borstel je tussendoor even na.

Een vaste routine voorkomt dat er een harde rand ontstaat, en daarmee bespaar je de meeste moeite. Bij de wc langer schoon houden lees je welke kleine gewoonten het verschil maken, van de borstel tot zittend plassen.

Trek een toilet dat weinig gebruikt wordt, zoals dat bij een logeerkamer, af en toe door, zodat het water niet lang stilstaat en er geen roze ring of rand ontstaat. Is er iemand in huis ziek, veeg de drukknop, de bril en de deurklink dan vaker af. Volgens het RIVM heeft een desinfecterend middel pas zin als een arts het adviseert.

Kalk, urinesteen en een roze of zwarte rand

Vrijwel alle aanslag in een wc is kalk met urinesteen, een gele of bruine rand onder de waterlijn die alleen in zuur oplost. Zwarte puntjes onder de rand of een zwarte rand zijn meestal vuil en schimmel op een ruwe kalklaag, en die pak je aan door eerst de kalk te verwijderen. Een oranje of roze ring op de waterlijn is geen schimmel maar een bacterie, die je met een wc-reiniger of sopje wegborstelt.

Gebruik nooit een schuursponsje, staalwol of een mes om aanslag weg te krabben. Je beschadigt daarmee het glazuur, en nieuwe aanslag hecht zich sneller in die krassen. Bij bruine, gele of zwarte aanslag in de wc-pot vind je per kleur de goede aanpak, met de middelen en inwerktijden. Zit er op meer plekken in de badkamer schimmel, lees dan ook schimmel in de badkamer.

Veilig schoonmaken: kinderen, frisse lucht en wat niet in de pot hoort

Elk jaar komen er volgens VeiligheidNL ruim duizend kinderen in het ziekenhuis terecht omdat ze iets giftigs hebben gegeten of gedronken, zoals schoonmaakmiddel. Bij meer dan de helft van die opnames gaat het om kinderen van 1 en 2 jaar. Zet ontkalker en wc-reiniger dus nooit naast de pot, maar hoog of achter een deurtje. Heeft iemand per ongeluk ontkalker binnengekregen, laat hem dan de mond spoelen met water en een paar slokken water drinken, zoals het NVIC adviseert. Houden de klachten aan, bel dan de huisarts.

Zorg voor frisse lucht tijdens het werk. Volgens het Besluit bouwwerken leefomgeving moet een toiletruimte een ventilatievoorziening hebben met minstens 7 dm³/s afvoer die rechtstreeks naar buiten gaat. Laat die tijdens het schoonmaken gewoon draaien of open het raampje.

Schoonmaakdoekjes horen in de afvalbak en niet in de pot. Ook babydoekjes en andere doekjes voor persoonlijke hygiëne gaan volgens de Rijksoverheid in de afvalbak, en vochtig toiletpapier spoel je beter niet door. Bij een verstopte wc vrijmaken lees je wat er in de afvoer kan misgaan. Ruik je na het schoonmaken nog riool, dan lees je bij rioollucht bij het toilet waar je het lek zoekt.