Je douchekraan of thermostaatkraan vervangen: stap voor stap

Repareren of vervangen: eerst kijken wat er mis is

Werkt je douchekraan niet goed meer, dan hoeft hij er niet altijd uit. Bij een thermostaatkraan die in temperatuur schommelt of niet meer echt warm of koud wordt, is vaak alleen het binnenwerk versleten of verkalkt. Dat wissel je aan de voorkant terwijl de kraan aan de muur blijft hangen, en het binnenwerk van een thermostaatkraan vervangen kost minder dan een nieuwe kraan. Druppelt hij na of lekt hij bij de muur, ga dan eerst naar een lekkende thermostaatkraan repareren. Blijft het water ook uit andere kranen te koud, dan is de kraan niet de oorzaak en kun je beter beginnen bij een douche die niet warm wordt.

Een nieuwe kraan is de betere keus bij een oude kraan waarvoor geen onderdelen meer te krijgen zijn, of als het chroom vol putjes zit of loslaat. Hetzelfde geldt als je wilt overstappen van een mengkraan op een thermostaatkraan, of als je er een regendoucheset bij wilt. Een thermostaatkraan gaat ruwweg tien tot vijftien jaar mee, bij hard water korter. Bij hoe een thermostaatkraan werkt lees je welke klacht bij welk onderdeel hoort.

Welke kraan past op jouw aansluiting

Twee muuraansluitingen naast elkaar, op 15 centimeter hart op hart en met warm links en koud rechts: daar hangt een opbouwkraan op. S-koppelingen ertussen vangen een afwijking van een paar millimeter op. Of het nu een mengkraan of thermostaatkraan wordt, met of zonder regendoucheset, de nieuwe kraan komt op dezelfde plek. Controleer voor de aankoop toch even de afstand, en of beide aansluitingen even hoog zitten.

Bij een inbouwkraan is dat niet zo. In de muur zit dan een inbouwdeel, en daarop passen alleen binnenwerken en afbouwdelen uit dezelfde serie van hetzelfde merk. Kies je een ander merk, dan heb je een ander inbouwdeel nodig en moeten de tegels eruit. Voor een badthermostaat geldt dezelfde aansluiting van 15 centimeter als voor een douchekraan, maar hij heeft een uitloop naar het bad. Bij een complete douchecabine is de kraan vaak in het achterpaneel verwerkt, met de slangen erachter. Zoek dan uit welke vervanger de fabrikant van de cabine levert, omdat de nieuwe kraan in de gaten van het paneel moet passen.

Van mengkraan naar thermostaatkraan

Koop je toch een nieuwe kraan, neem dan meteen een thermostaatkraan. Een mengkraan levert de verhouding tussen warm en koud die je met de knoppen of de hendel kiest, waardoor de temperatuur verspringt als iemand anders in huis water gebruikt. Een thermostaatkraan bewaakt de temperatuur zelf en heeft een blokkering bij 38 graden. Omdat je dan niet steeds hoeft bij te draaien, bespaar je volgens Milieu Centraal gemiddeld 650 liter water per jaar. In een huis met kinderen adviseert VeiligheidNL zo'n kraan, want water van 55 graden kan een kind binnen 30 seconden ernstig verbranden.

Overstappen is makkelijk, want ook de thermostaatkraan past op de aansluiting van 15 centimeter. Houd wel twee dingen in de gaten. Een thermostaatkraan gaat uit van warm water links; komt het bij jou rechts binnen, dan heb je een kraan nodig die geschikt is voor een omgekeerde aansluiting. Ook moet er genoeg warm water zijn om mee te mengen, want arriveert het warme water nauwelijks boven douchetemperatuur, dan blijft de straal lauw.

Het binnenwerk heeft wel als nadeel dat het meer last heeft van kalk dan een eenvoudige mengkraan. Draai de temperatuurknop dus regelmatig helemaal van koud naar heet en weer terug: zo blijft het binnenwerk soepel lopen en houdt de kraan het langer vol.

Opbouw of inbouw, met of zonder regendouche

Met een opbouwkraan kies je het eenvoudigst, want hij hangt op de muur, alles is bereikbaar en vervangen duurt een uur. Ook een opbouwset met regendouche zit op die aansluiting, met een stang die de kraan verbindt met een vaste kop. Omdat die stang vast is of maar beperkt verstelbaar, hangt de hoogte van de kop af van de hoogte van je aansluitingen. Ga vooraf na of dat klopt met de hoogte van douchekraan en douchekop die je wilt, en zoek andere maten op in het overzicht met standaardmaten voor de badkamer.

Strakker oogt een inbouwkraan, waarvan je alleen de afdekplaat en de knoppen ziet. Bij een verbouwing komt het inbouwdeel in de muur, en de leidingen naar een regendouche gaan in het plafond of de wand. Dat werk is onderdeel van de verbouwing, en de aanpak daarvan vind je bij een douche plaatsen of renoveren.

Zoek je alleen een nieuwe hoofddouche, dan kost een regendouche vervangen minder werk dan de hele kraan wisselen. Bij het installeren van een regendouche of douchekop lees je welke regendouche of douchekop op je kraan past.

Wat het vervangen van een douchekraan kost

Vervang je hem zelf, dan gaat het meeste geld naar de kraan. Voor een thermostatische douchemengkraan noemt Milieu Centraal een prijs van 50 tot 200 euro (geraadpleegd in oktober 2026). Een eenvoudige mengkraan is goedkoper, terwijl een kraan met extra uitgang of een set met regendouche meer kost. Verder ben je een paar euro kwijt aan pakkingen en teflontape, plus een nieuwe doucheslang als de oude op is.

Besteed je het uit, dan betaal je de installateur voorrijkosten en arbeid, en bij een opbouwkraan op bestaande aansluitingen gaat het om ongeveer een uur werk. Op dat werk zit 21 procent btw, omdat het lage tarief van 9 procent in woningen alleen geldt voor klussen als behangen, stukadoren, schilderen en isoleren. Spreek vooraf een vaste prijs af en vraag of de installateur de kraan meebrengt of dat je hem zelf aanschaft.

Echt duur wordt een inbouwthermostaat pas als het inbouwdeel eruit moet, omdat er dan leidingwerk en tegelwerk bij komen. Kan het inbouwdeel blijven, dan koop je alleen een nieuw binnenwerk of afbouwdeel van hetzelfde merk.

Een inbouwthermostaat vervangen

Een inbouwthermostaat hoef je vrijwel nooit in zijn geheel te vervangen. Het inbouwdeel zit achter de tegels in de muur en houdt het meestal lang uit. Slijtage zit in de stopkraan en het thermostatische binnenwerk, en daar kom je bij via de voorkant zodra de afdekplaat en de knoppen eraf zijn. De werkwijze staat bij een nieuw binnenwerk plaatsen.

Voor een ander uiterlijk bieden veel merken nieuwe afbouwdelen die op hetzelfde inbouwdeel passen. Je moet dan het merk en de serie van je inbouwdeel weten. Die vind je in de papieren van de verbouwing, of op het inbouwdeel zelf zodra de afdekplaat is verwijderd.

Alleen een inbouwdeel dat in de muur lekt of waarvoor geen onderdelen meer bestaan, moet eruit. Dat betekent tegels eraf en leidingen aanpassen, en dat laat je aan een installateur over. Doe dat bij voorkeur samen met ander werk in de douche, zoals een nieuwe vloer of wand, dan hak en tegel je maar één keer.

Zelf doen of een installateur: waar de grens ligt

Kun je met een moersleutel overweg, dan vervang je een opbouwkraan op bestaande aansluitingen zelf. Anders ligt het bij aansluitingen die niet kloppen of die je niet vertrouwt. Denk aan een verkeerde hoogte of hartafstand, een muuraansluiting die meedraait als je eraan voelt, of warm water rechts terwijl je kraan dat niet aankan. In die gevallen moet er eerst leidingwerk gebeuren.

Volgens de Rijksoverheid hoeft een huurder geen toestemming te vragen voor aanpassingen die je zonder veel kosten weer ongedaan kunt maken. Het wisselen van een opbouwkraan valt daar meestal onder. Houd de oude kraan dus, zodat je hem bij je vertrek kunt terughangen. Het Besluit kleine herstellingen legt kleine onderdelen zoals kraanleertjes bij de huurder, maar een kraan die kapot is, meld je aan de verhuurder.

Moet het inbouwdeel van een inbouwkraan eruit, of worden er leidingen verlegd, dan haal je een installateur. Gaat er in dat werk iets mis, dan zit de fout later achter de tegels en zie je hem pas als er een vlek op het plafond eronder verschijnt.